Ev üçün quraşdırılan günəş paneli sistemi bəzən istehlakdan çox enerji istehsal edir. Bu artıq enerji itmir — Azərbaycanda "aktiv istehlakçı" statusu vasitəsilə şəbəkəyə ötürülüb dəyəri geri qaytarılır. Mexanizm necə işləyir?
Hüquqi əsas
Mexanizm Nazirlər Kabinetinin 28 sentyabr 2023-cü il tarixli 346 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş "Aktiv istehlakçının dəstəklənməsi mexanizminin tətbiqi Qaydaları" ilə tənzimlənir. Qayda fiziki və hüquqi şəxslərə bərpa olunan mənbələr (günəş, külək və s.) hesabına həm istehlak, həm də şəbəkəyə satış üçün elektrik enerjisi istehsal etmək imkanı verir.
Kimə, nə qədər icazə tələb olunmadan?
Aktiv istehlakçı statusunda 150 kVt-a qədər gücə malik günəş paneli sistemi əlavə icazə almadan quraşdırıla bilər. Şərt: enerji təchizatı müəssisəsindən adi istehlakçı üçün olan texniki şərt "aktiv istehlakçı" texniki şərti ilə əvəz edilməlidir. Qoşulacaq maksimum güc, verilmiş texniki şərtdəki həddlə məhdudlaşır.
Əvəzləşdirmə necə işləyir
- Aylıq şəbəkəyə ötürülən enerji şəxsi istehlakdan azdırsa, qalıq fərq istehlakçının qrupuna uyğun pərakəndə tarif üzrə hesablanır.
- İstehsal istehlakı üstələyirsə, artıq enerji istehlakçının balansına yazılır və növbəti aylarda əvəzləşdirmə üçün istifadə olunur.
- Əvəzləşdirmə təqvim ilinin sonunda (31 dekabr) yekunlaşır. İl sonunda balans müsbətdirsə, qalıq enerjinin dəyəri topdansatış tarifi ilə (6.6 qəpik/kVt·saat) birbaşa bank hesabına ödənilir.
Rəqəmlərlə tarif fərqi
Ev istehlakçıları üçün pərakəndə tarif pilləli quruludur:
| İstehlak | Tarif |
|---|---|
| 200 kVt·saata qədər | 8.4 qəpik/kVt·saat |
| 200–300 kVt·saat | 10 qəpik/kVt·saat |
| 300 kVt·saatdan yuxarı | 15 qəpik/kVt·saat |
Bunun fərqinə diqqət: istehlak etdiyin enerjini bu tariflərlə ödəyirsən, amma şəbəkəyə satdığın artıq enerji topdansatış tarifi (6.6 qəpik) ilə hesablanır. Ona görə əsas fayda birbaşa satışdan yox, öz istehlakını qarşılamaqdan (yəni yüksək pərakəndə tarifi ödəməkdən yayınmaqdan) gəlir.
Vergi güzəşti
Vergi Məcəlləsinin 102.1.38-ci maddəsinə əsasən, əhali qrupuna daxil olan aktiv istehlakçının bərpa olunan mənbələr hesabına 150 kVt-a qədər istehsal etdiyi və şəbəkəyə ötürdüyü enerjidən əldə etdiyi gəlir gəlir vergisindən azaddır.
Bərpa olunan enerji sertifikatı
Nazirlər Kabinetinin 28 sentyabr 2023-cü il tarixli 347 nömrəli Qərarı ilə "Bərpa olunan enerji mənbələrindən istehsal edilmiş elektrik enerjisinin mənbəyinə dair sertifikatın verilməsi Qaydası" da təsdiq edilib. Sertifikat şəbəkəyə ötürülən enerjinin mənbəyini rəsmən təsdiq edir.
Bu yazı ümumi məlumat xarakteri daşıyır, fərdi hüquqi və ya vergi məsləhəti əvəz etmir — texniki şərt və status dəyişikliyi üçün enerji təchizatı müəssisənizə, dəqiq vergi tətbiqi üçün isə Vergi Xidmətinə müraciət edin. Rəsmi mənbələr üçün Qanunvericilik və fərmanlar səhifəmizə bax.